جستاری در مواجهات معنایی روحانیت و سینمای اجتماعی ایران

این کتاب با طرح این پرسش که مواجهۀ معنایی طیف‌های گوناگون روحانیت با متون فرهنگی و رسانه‌ای به‌واسطۀ کدام علل و عوامل تحلیلی سامان می‌یابد؟ با اتخاذ رهیافت مخاطب‌پژوهی سعی در پاسخ‌دادن به این پرسش می‌کند.

اشتراک‌گذاری

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp

به استناد این کتاب فهم دقیق آراء و ادراکات روحانیت پیرامون قالب‌های هنری و رسانه‌ای و مضامین فرهنگی و اجتماعی، متضمن مواجهۀ روحانیون با نمونه‌های ممتاز و برجسته‌ای از متون فرهنگی و اجتماعیِ روز جامعه است. در واقع تنها در این صورت است که می‌توان از خلال استخراج و کشف معانی‌ای که روحانیون از متون رسانه‌ای خلق کرده‌اند، اشتراکات و تفاوت‌های جهان‌ معرفتیِ جریانات مختلف فکری روحانیت را در مواجهه با مسائل اجتماعی روز جامعۀ ایران، به طور عمیق و روشمند توصیف و تحلیل نمود.

نویسندگان کتاب تأکید می‌کنند که سینمای اجتماعی ایران در دوران بعد از انقلاب، به واسطه بازتاب تقریبی مسائل اجتماعی و فرهنگی روز جامعۀ ایران، یکی از مطلوب‌ترین متون رسانه‌ای برای بررسی و مطالعه در این پژوهش است. 

پژوهشگران این اثر، جایگاه «معرفت‌شناختی و گفتمانی» دین در انقلاب اسلامی و شأن مفروض «حوزه و روحانیت» در حیطۀ مسائل فرهنگی و اجتماعی روز جامعه در دوران پس انقلاب را مهم‌ترین مسئله‌ای می‌دانند که طراحی و اجرای چنین پژوهشی را ضروری ساخته است.

آنها با بیان اینکه علاقه و تمایل روحانیت برای نظریه‌پردازی و نقش‌آفرینی پیرامون مسائل فرهنگی و اجتماعیِ روزِ جامعه، پرسش‌ها و ابهامات زیادی را در مورد معانیِ مورد نظرِ روحانیون پیرامون مسائل اجتماعی و فرهنگی و ریشه های نظری، گفتمانی و پدیدارشناختیِ معانی فوق به وجود آورده است، اغلب تحلیل‌ها و اظهارات این جریان نیرومند و تأثیرگذار دینی و فکری را که به صورت پراکنده و جسته‌وگریخته و غالباً در محیط‌ها و فضاهای ژورنالیستی منعکس شده است، به لحاظ معرفت‌شناختی و روش‌شناختی فاقد اعتبار و عمق لازم و کافی می‌دانند و آن را برای شرح، بسط و واکاوی آرا و تحلیل‌های گوناگون جریانات مختلف حاضر در این نهاد دینی باسابقه، قابل ارجاع و بهره‌برداری علمی تلقی نمی‌کنند.

نویسندگان این کتاب همچنین معتقدند که بروز تنوعات و تکثرات معرفتی و گفتمانی در حوزه و روحانیت قم در دو سه دهۀ اخیر سبب شده است تا حوزه و روحانیت قم به نحله‌ها و مشرب‌های گوناگون سنتی، فلسفی، عرفانی، عقلانی و… تقسیم شود و دیگر قابل‌تقلیل و تعمیم به یک یا دو جریان خاص نباشد؛ از این رو مواجهات معنایی روحانیت با متون رسانه‌ای نیز، دیگر به شکل محدود سابق نبوده و سویه‌های مبهم و نامعلوم متعددی پیدا کرده است.

به استناد این کتاب، دریافت معانی و رویکردهای تفسیری هریک از مشرب‌های فکری و معرفتی روحانیت قم در دوران کنونی، تنها از رهگذر بررسی روشمند و میدانی نحوۀ مواجهۀ «جهان‌های معرفتی» روحانیت قم با بسترهای فرهنگی و اجتماعی روز جامعه ازجمله متون رسانه‌ای قابل‌دسترسی است زیرا تفاوت‌های معرفت‌شناختی و گفتمانی جریانات مختلف روحانیت قم، خروجی آرای مشرب‌های فکری گوناگون روحانیت امروز قم پیرامون عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی روز را عمیقاً تحت تأثیر قرار داده و به اشکال متنوعی سامان بخشیده است.

به دلیل ماهیت بین‌رشته‌ای موضوع موردتحقیق، مباحث نظری این کتاب در دو عرصۀ جداگانه «تفسیر متن» و «روحانیت»، تدوین شده است. به‌این‌ترتیب، ابتدا در فصل نخست سنت نظری تفسیر متن و مطالعات دریافت، از زوایای گوناگون فلسفی، ادبی، ارتباطی و سینمایی مورد واکاوی قرار گرفته و سپس در فصل دوم، سیر تطورات تاریخی، علمی و گفتمانی حوزه و روحانیت قم، بررسی همه‌جانبه شده است. در فصل سوم نیز، پیش زمینه‌ها، الزامات و اقتضائات روش‌شناختی پژوهش در این زمینه مطالعاتی به دقت تشریح شده است. در ادامه، یافته‌های حاصل از مصاحبه‌های تحقیق با روحانیون، به صورت طبقه‌بندی‌شده و کدگذاری‌شده، ذیل فصل چهارم تشریح گردیده و سرانجام در فصل پنجم، ارائۀ جمع‌بندی، تفسیر و نتیجه‌گیری پیرامون یافته‌های به‌دست‌آمده در دستور کار قرار گرفته است.

نویسندگان این کتاب امیدوارند این تحقیق بتواند در مسیر فهم نسبت دین و ژانر سینمای اجتماعی، بصیرت های بدیعی برای تمامی ارکان و حلقه های موثر در عرصۀ فرهنگ و سینمای ایران همچون: «سیاست گذاران و مدیران فرهنگی، هنری و رسانه ای»، «حوزویان و متولیان دینی»، «فعالان و بدنه حرفه ایِ بخش سینما» و «پژوهشگران، دانشجویان و تحلیلگران» (در زمینه هایی چون رسانه ها و دین، مطالعات فیلم، جامعه شناسی ارتباطات، جامعه شناسی معرفت و مسائل اجتماعی ایران) فراهم آورد و فضاهای مرزبندی‌شده و جدا افتادۀ این گروه‌های تاثیرگذار را تا حد امکان به یکدیگر نزدیک نماید.

کتاب «جستاری در مواجهات معنایی روحانیت و سینمای اجتماعی ایران» در ۲۷۴ صفحه، قطع رقعی و با قیمت ۲۲ هزار تومان وارد بازار نشر شده است.

عضویت در باشگاه دی‌جی‌زیست

  • این فیلد برای اعتبار سنجی است و باید بدون تغییر باقی بماند .

پیشنهاد میکنیم این مطالب را هم بخوانید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *